Muqdisho (Adduun.com) — Wadahadalladii u dhexeeyay Madaxweynaha Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, kuwaas oo salka ku hayay wax-ka-beddelka dastuurka iyo doorashooyinka soo socda, ayaa waxaa ka taagan is-mari xooggan, ayada oo aysan caddeyn in wareeg saddexaas uu dhici doono.
Kulankii dhacay Axaddii shalay, oo ahaa wareeggii labaad, ayaa dhammaaday iyadoo aan wax heshiis ah la gaarin, taasi oo xoojisay cabsida laga qabo in dalku wajaho xiisad siyaasadeed oo hor leh.
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo isbaheysiga mucaaradka ee Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa ku guuldareystay in ay is-fahan ka gaaraan kulamo xasaasi ah oo saacado qaatay oo ka dhacay Madaxtooyada Villa Somalia. Ilaa iyo haatanna, ma jiraan kulamo dambe oo labada dhinac ay ballameen.
Barta ugu weyn ee is-mari-waaga dhaliyay ayaa ah nooca hannaan doorasho ee dalka lagu hagi doono. Dowladda Federaalka ayaa si xooggan u riixaysa in meesha laga saaro nidaamka doorashada dadban ee ku dhisan hab-qaybsiga qabiilka, kaas oo dalka soo hagayay tobannaankii sano ee la soo dhaafay.
Taa beddelkeeda, dowladda ayaa doonaysa in loo guuro nidaamka “qof iyo cod”, iyadoo ku doodayso in tallaabadani ay tahay dhabaha kaliya ee looga gudbi karo nidaamka beelaha, loona jiheysan karo dimoqraadiyad toos ah.
Hasa yeeshee, isbaheysiga mucaaradka ayaa si degdeg ah u diiday qorshahaas. Xubnaha naqdinaya dowladda ayaa ku doodaya in isbeddeladan ay halis weyn ku yihiin nidaamka jilicsan ee awood-qaybsiga federaalka, isla markaana ay u xagal-kicin karaan awood isku-koobid.
Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa dhankooda ku adkeysanaya in la sii hayo hannaanka doorashada dadban, iyagoo daliil ka dhiganaya caqabado waaweyn oo dhanka saadka, amniga, iyo waqtiga oo aad u ciriiri ah.
Cakirnaantan siyaasadeed ayaa ku soo beegmaysa xilli aad xasaasi u ah. Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa horey u muujisay in ay ka go’an tahay qabashada doorashooyinka goleyaasha deegaanka ka hor inta aan la aadin doorashooyinka federaalka.
Balse, iyadoo muddo-xileedka rasmiga ah ee madaxweynaha uu ku eg yahay 15-ka bisha May, la’aanta qaab-dhismeed siyaasadeed oo la isku raacsan yahay ayaa soo dadajin karta in dalku uu galo banaan ama firaaq dastuuri ah.
Si xaaladda gudaheeda ah ay uga sii darto, wararka soo baxaya ayaa sheegaya in maamul-goboleedyada Puntland iyo Jubaland, oo gacan-saar la leh Madasha Samatabixinta Qaran, ay wadaan abaabul iyo diyaar-garow ay ku qabanayaan hannaan doorasho oo barbar socda kan dowladda dhexe, haddii Muqdisho laga tago heshiis la’aan.
Fallanqeeyayaasha arrimaha siyaasadda ayaa si adag uga digaya in qabashada doorashooyin is-diidan oo garab iyo garab ah ay horseedi karto kala-qaybsanaan ba’an oo ku timaada dalka, haddii aan si degdeg ah dib loogu soo celin miiska wadahadalka dhammaan dhinacyada ay khuseyso.
