Muqdisho (Adduun.com) — Hay’adda Duulista Rayidka ee Soomaaliya ayaa si beenisay wararka sheegaya in la joojiyay duulimaadyadii ganacsi ee tagayay deegaannada maamul-goboleedka Koonfur Galbeed, iyadoo sheegashadaas ku tilmaantay “xog marin-habaabin siyaasadeed ah,” xilli uu sii xoogeysanayo loolan awoodeed oo u dhexeeya dowladda dhexe iyo maamulkaas.
beenintan ayaa daba socota maalmo ay caasimadda Muqdisho hareeyeen hadal-hayn iyo welwel xooggan, taas oo ka dhalatay xiriirka gebi ahaanba xumaaday ee u dhexeeya dowladda federaalka ee fadhigeedu yahay Muqdisho iyo madaxda gobolka.
Hay’adda Duulista ayaa xaqiijisay in duulimaadyada rakaabka ee tagaya Baydhaba, oo ah xarunta kumeel-gaarka ah ee maamulka Koonfur Galbeed, ay si caadi ah u shaqeynayaan iyadoo aan wax xayiraad ah la saarin.
Shirkadda diyaaradaha ee Jubba Airways, oo ka howl-gasha Baydhaba, ayaa sidoo kale u xaqiijisay warbaahinta in duulimaadyadeedii ganacsi ay si joogto ah u socdaan, in kasta oo shirkaddu ay xustay in dhowaan la carqaladeeyay adeegyo ay la socdeen xildhibaanno ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya.
Horraantii toddobaadkan, waxaa soo baxay warar sheegayey in si lama filaan ah loo hakiyay duulimaadyada, arrintaas oo xannibtay boqolaal rakaab ah.
In kasta oo duulimaadyada Qaramada Midoobay iyo kuwa gargaarka bani’aadannimo ay hawlahooda sii wateen, jahawareerka ka dhashay isku-socodka hawada ee rayidka ayaa banaanka soo dhigay shakiga iyo cabsida siyaasadeed ee baahsan ee hareeyay dalka Geeska Afrika dhaca.
Xiisad milatari oo isa soo taraysa
Welwelka laga qabo duulimaadka Baydhaba ayaa ku soo beegmaya dhaq-dhaqaaqyo milateri oo xawli ku socda, kuwaas oo weji halis ah u yeelay khilaafka siyaasadeed ee u dhaxeeya dowladda federaalka iyo Koonfur Galbeed.
Dowladda Federaalka ayaa Khamiistii diyaarado ugu daabusho boqolaal askari oo ka tirsan ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Haramcad, kuwaas oo ay tababarto dowladda Turkiga, qaybo ka mid ah deegaannada Koonfur Galbeed.
Ciidamadan ayaa ka degay magaalada xeebeedka Baraawe ee gobolka Shabeellaha Hoose, taas oo ah caasimadda rasmiga ah ee maamulka Koonfur Galbeed, in kasta oo xukuumaddu ay haatan hawlaheeda maamul ka waddo magaalada Baydhaba.
Ilo wareedyo dhanka milateriga ah ayaa xaqiijiyay in Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka, Jeneraal Ibraahim Maxamed Maxamuud, uu Arbacadii dambe helay amar isku-diyaarinta 1,100 askari oo dheeraad ah, kuwaas oo laga soo xulay qaybaha kala duwan ee ciidamada si loogu daadgureeyo gobolka.
Qorshaha dowladda federaalka ayaa lagu waramayaa inuu diiradda saarayo xoojinta fariisimaha Baraawe iyo sugidda amniga marinka isku xira Baraawe iyo Buurhakaba oo ka tirsan gobolka Bay, halkaas oo in dhowayd ay dhaqdhaqaaqyo ka wadeen maleeshiyooyin ka soo horjeeda dowladda.
Madaxda maamul-goboleedka Koonfur Galbeed ayaa ciidan-daabulkan u arkay daandaansi toos ah. Tallaabadan ayaa timid 48 saacadood uun kadib markii Madaxweynaha Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen), uu si rasmi ah u hakiyay dhammaan wada-shaqeyntii iyo xiriirkii kala dhexeeyay dowladda federaalka.
Madaxweyne Laftagareen ayaa xukuumadda Muqdisho ku eedeeyay inay si firfircoon u hubeynayso maleeshiyo beeleedyo deegaanka ah si ay xoog uga tuuraan awoodda. Wuxuu sidoo kale si layaab leh ugu andacooday in mas’uuliyiin federaal ah ay gacan-saar la leeyihiin xoogagga Al-Shabaab, si ay hub ugu gacan-geliyaan kooxaha ka soo horjeeda maamulkiisa.
Mas’uuliyiinta dowladda federaalka ayaa si kulul isaga fogeeyay eedeymahaas. Wasiirka Dekedaha, Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa dhankiisa ku dooday in muddo-xileedka sharciyeed ee uu madaxweyne Laftagareen ku fadhiyo uu dhab ahaan ku ekaa bishii Diseembar ee sanadkii 2022.
